به گزارش سرويس خبري پايا بوک به نقل از بيتوته :
بسیار پیش آمده است که ما آدمیان در رهگذر زندگی و در جای و جای و نقطه
نقطه آن خطا رفته ایم، به بیراهه کشیده شده ایم، معصیت کرده ایم، و در
ادامه آن پشیمانی
سراغمان آمده است؛ استغفار کرده ایم.
گاه عزممان را جزم کرده ایم که تکرار گناه نداشته باشیم و بارها از خداوند سبحان خواسته ایم که در این مهم یاورمان باشد.
گاه خواسته ایم که توفیق توبه نصیبمان کند و با بار سنگین گناه و معصیت اجل سراغمان نیاید و فرصتمان تمام نشود.
بسیار گفته ایم که: "أُطلبُ العَفوَ، إِذا العَفوُ نَعتٌ لِکَرَمِکَ"[1]
که ای باری تعالی، ای بلند مرتبه؛ بخشش نمایش کرم توست و ما هیچ از متاع
ناچیر دنیا نمی خواهیم جز غفران و بخشایش تو.
که خودت بارها در مصحف شریف
گفته ای که: "انَّ اللهَ غفورٌ رحیمٌ، انَّ اللهَ عفوٌ غفورٌ، انَّ اللهَ هو توّابٌ الرحیمٌ و ..."
و ما بر این باوریم؛ و قطعاً آنجا که جهل سراغمان می آید و عمل قبیحی
مرتکب می شویم از سر عداوت و لجاجت با امر تو نیست؛ بلکه ما ضعیفیم.
در قرآن کریم خداوند می فرماید:
(إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلىَ اللَّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ
بجِهَالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِیبٍ فَأُوْلَئكَ یَتُوبُ اللَّهُ
عَلَیهْمْ وَ كاَنَ اللَّهُ عَلِیمًا حَكِیمًا.)(جز این نیست كه
توبه از آن كسانى
است كه به نادانى مرتكب كارى زشت مىشوند و زود توبه
مىكنند. خدا توبه اینان را مىپذیرد و خدا دانا و حكیم است.)[2]
می
توان گفت که یکی از شرایط توبه این است که آدمی از روی جهالت و نادانی
مرتکب گناهی شود، جهالت نه به این معنا که نمی داند آن فعل گناه است؛ بلکه
بدین مفهوم که از سر عداوت و
لجاجت با امر پروردگار انجام نداده باشد.
آدمی باید به محض متوجه شدن توبه کند و آن را به تعویق نیندازد و در ادامه به اصلاح بپردازد. (... أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنكُمْ سُوءَ ا بجِهَلَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِیم.)(...
زیرا هر كس
از شما كه از روى نادانى كارى بد كند، آن گاه توبه كند و
نیكوكار شود، بداند كه خدا آمرزنده و مهربان است.)[3] (وَ إِنىّ
لَغَفَّارٌ لِّمَن تَابَ وَ ءَامَنَ وَ عَمِلَ صَالِحًا ثمُ اهْتَدَى.)(هر
كس كه توبه كند و
ایمان آورد و كار شایسته كند و به راه هدایت بیفتد،
مىآمرزمش.)[4] یعنی با یاد قلبی خداوند و نه ذکر لسانی استغفار کند، تصمیم
قطعی بگیرد که دیگر مرتکب آن نشود و اصرار بر انجام آن
نداشته باشد؛ حتماً
وعده خداوند شامل حال او می شود؛ (وَ
الَّذِینَ إِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنفُسَهُمْ ذَكَرُواْ
اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُواْ لِذُنُوبِهِمْ وَ مَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ
إِلَّا اللَّهُ وَ لَمْ یُصرِّواْ عَلىَ مَا فَعَلُواْ وَ هُمْ
یَعْلَمُونَ.)
(و آن كسان كه چون مرتكب كارى زشت شوند یا به خود ستمى
كنند، خدا را یاد مىكنند و براى گناهان خویش آمرزش مىخواهند و كیست جز
خدا كه گناهان را بیامرزد؟ و چون به زشتى گناه
آگاهند در آنچه مىكردند پاى
نفشرند.)[5]
آدمی باید بداند اگر از روی علم و عناد با حکم
پروردگار عمل قبیح و معصیتی انجام دهد و یا اینکه هنگام فرا رسیدن اجل و
مرگ توبه کند؛ در آن صورت طبق آیات قرآن آن توبه پذیرفتنی نیست.
(وَ لَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّاتِ حَتىَّ
إِذَا حَضرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنىّ تُبْتُ الْانَ وَ لَا
الَّذِینَ یَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُوْلَئكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ
عَذَابًا أَلِیمًا.)(توبه كسانى كه كارهاى زشت مىكنند و چون
مرگشان
فرا مىرسد مىگویند كه اكنون توبه كردیم، و نیز آنان كه كافر بمیرند،
پذیرفته نخواهد شد. براى اینان عذابى دردآور مهیا كردهایم.)[6] چنین فردی
از شیاطین الانس است،
به نوعی استکبار نسبت به مقام باری تعالی دارد و در واقع از هتک حرمت الهی باکی ندارد. این فرد مصداق آیه (مَنِ اتخَّذَ إِلَهَهُ هَوَئه)[7] است.
نکته
دیگر در مورد توبه و بازگشت به سوی خداوند سبحان و طلب بخشش کردن این است
که انسان توحید در غفران داشته باشد؛ بدین معنا که معتقد باشد هیچ غافر
دیگری غیر از خدا
وجود ندارد؛ و سهمی برای وثن و صنم نیست تا شمن به آنها
مراجعه کند و اثری برای کشیش کاتولیک نخواهد بود تا ترسا بدو مراجعه کند. (... وَ مَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ...)(... كیست جز
خدا كه گناهان را بیامرزد؟... .)[8]
خداوند
باری تعالی نیز مزد و اجر توبه کنندگان را پذیرفتن توبه آنها و در ادامه
بهشت برین قرار داده است تا آدمیان را تشویق کند تا در پی انجام هر گناهی
بازگردند و طلب بخشش بجویند.
(وَ الَّذِینَ
إِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنفُسَهُمْ ذَكَرُواْ اللَّهَ
فَاسْتَغْفَرُواْ لِذُنُوبِهِمْ وَ مَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ
وَ لَمْ یُصرِّواْ عَلىَ مَا فَعَلُواْ وَ هُمْ یَعْلَمُونَ، أُوْلَئكَ
جَزَاۆُهُم مَّغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تجَرِى مِن
تحَتِهَا
الْأَنهْارُ خَلِدِینَ فِیهَا وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعَمِلِینَ.)( و
آن كسان كه چون مرتكب كارى زشت شوند یا به خود ستمى كنند، خدا را یاد
مىكنند و براى گناهان خویش آمرزش مىخواهند و كیست جز
خدا كه گناهان را
بیامرزد؟ و چون به زشتى گناه آگاهند در آنچه مىكردند پاى نفشرند. پاداش
اینان آمرزش پروردگارشان است و نیز بهشت هایى كه در آن نهرها جارى است. در
آنجا جاویدانند
و چه نیكو است پاداش نیكوكاران.)[9]
پس می توان
اینگونه نتیجه گرفت که راه بازگشت به سوی خداوند عزوجل همواره باز است و
انسان می تواند بعد از انجام گناه و معصیت که به خاطر غفلت، جهالت، نسیان،
هوای نفس که نوعی
جهالت است؛ توبه کند و عزم بر ترک آن داشته باشد و
امیدوار باشد که رحمت خداوند شامل حال او خواهد شد. زیرا؛ (فَمَن تَابَ مِن بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ یَتُوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیم.)
(هر
كس پس از كردار ناپسندش توبه كند و به صلاح آید، خدا توبه او را مىپذیرد،
كه او آمرزنده و مهربان است.)[10] و هیچ گاه از رحمت الهی و اینکه توبه اش
مورد قبول واقع شده است یا خیر؛
ناامید نشود؛ (قَالَ وَ مَن یَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّون.)(گفت: جز گمراهان چه كسى از رحمت پروردگارش نومید مىشود؟)[11]
طبق فرموده حضرت امیر المۆمنین:"كَانَ
فِی الْأَرْضِ أَمَانَانِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ, وَ قَدْ رُفِعَ
أَحَدُهُمَا فَدُونَكُمُ الْآخَرَ فَتَمَسَّكُوا بِهِ، أَمَّا الْأَمَانُ
الَّذِی رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص، وَ أَمَّا الْأَمَانُ الْبَاقِی
فَالِاسْتِغْفَارُ."[12]
بر روى زمین دو پناهگاه از عذاب خداى موجود
بود: یكى از آن دو از میان ما رفت، اما آن دیگرى باقى است. پس آن را از
دست مدهید و در آن آویزید. پناهگاهى كه از میان ما رفت رسول خداى
(صلی الله
و علیه وآله) بود، و پناهگاه باقى طلب آمرزش از خداى آمرزگار است. یاد ما
آدمیان باشد که توبه عدد و محدودیت ندارد.